قاچاق سازمانيافته پزشك!
قاچاق سازمانيافته پزشك!
احساس تعلق به ايران و ايراني در جامعه نخبگان فزاينده است. كم نيستند نخبههايي كه از زرق و برقهاي آن طرف آبي و فرشهاي قرمزي كه برايشان پهن ميشود، صرفنظر كرده و همينجا ماندهاند. اينها با عشق پاي كار ساختن ايرانند و به آينده آن اميدوار؛ همه نهادهاي مسئول و غيرمسئول بايد با تمام توان در خدمت اين نخبگان باشند. از آن طرف، آمار مهاجرت در برخي از حرف تخصصي هم نگرانكننده است. حتي اگر ايران بهشت پزشكان و به خصوص متخصصان باشد، باز هم عدهاي از پزشكان ترجيح ميدهند به كشورهاي ديگر مهاجرت و بهشتشان را در آنجا پيدا كنند.
كشورهايي همچون كشورهاي حاشيه خليج فارس پيشپاي پزشكان ايراني فرش قرمز پهن كردهاند و پيشنهاد درآمدهاي وسوسه كنندهاي را در برابر پزشكان جوان ايراني گذاشتهاند. همين مسئله موجب شده تا تنها طي يك سال گذشته ۱۶۰متخصص قلب كشور را ترك كنند. مهاجرت اين تعداد متخصص قلب در حالي است كه پنجسال پيش نايبرئيس انجمن جراحان قلب ايران اعلام كردهبود كه فقط ۲۴۰ متخصص جراحي قلب در كشور داريم. از سوي ديگر آمار بيماريهاي قلبي در جوانان رو به افزايش است.
تا همين چند وقت پيش وقتي از كمبود پزشك صحبت و براي افزايش ظرفيت پذيرش دانشجوي پزشكي اقدام ميشد، برخي از متخصصان و مسئولان حوزه سلامت و سردمداران صنف پزشكان يعني سازمان نظام پزشكي، موضعگيري ميكردند و معتقد بودند كمبود پزشك نداريم، حالا، اما انگار ورق برگشته است! اينبار همين مسئولان پزشكان پيشكسوتي كه مخالف افزايش ظرفيتهاي پزشكي براي جبران كمبود پزشك در كشور بودند، از كمبود پزشك صحبت ميكنند و درباره احتمال بازگشت به اوضاع سلامت و پزشكي كشور به ۴۰ سال پيش هشدار ميدهد؛ آنها هشدار ميدهند ممكن است ناچار شويم مانند دوران قبل از انقلاب، پزشك از هند و پاكستان وارد كنيم.
اينبار صحبت از مهاجرت پزشكان است؛ پزشكاني كه پس از سالها درس خواندن و پولي كه از بيتالمال براي تربيت آنها هزينه ميشود، وقتي هنگام بازدهي و خدمترسانيشان به مردم و كشور ميرسد، ترجيح ميدهند به كشورهايي بروند كه درآمدهاي بيشتري را نصيبشان ميكند و زندگي مرفهي دارند. در اين ميان نبايد نقش شركتهاي ترانسفر پزشك و امتيازهايي را كه در اختيار پزشكان جوان قرار ميدهند، فراموش كرد؛ شركتهايي كه پزشكان جوان و نخبه ايراني را به كشورهايي همچون امارات قاچاق ميكنند.
آمارهاي هشدارآميز از مهاجرت پزشكان
آمار ادعايي مهاجرت پزشكان هشدارآميز شدهاست. به گفته رئيس كل سازمان نظام پزشكي ايران، در سال ۱۴۰۰ بالغ بر ۴ هزار و ۲۷ پزشك درخواست صدور گواهي عدم سوءپيشينه براي مهاجرت كردهاند. همچنين آمار درخواست good standing (گواهي عدم سوءپيشينه) براي مهاجرت پزشكان متخصص و فوق تخصص رو به افزايش است. بر اساس آمار، در يكسال گذشته ۱۶۰ متخصص قلب مهاجرت كردهاند؛ در همين مدت ۳۰ هزار نفر از اعضاي كادر درمان از دانشكدههاي علوم پزشكي درخواست good standing يا «نداشتن سوءپيشينه» داشتهاند كه مقصدشان عمان بودهاست؛ همچنين ظرف چهار سال گذشته ۱۶ هزار پزشك عمومي از كشور مهاجرت كردهاند.
پر كردن جاي خالي مهاجران با تنزل سطح آموزش پزشكي
مراسم روز پزشك امسال با يك هشدار برد رسانهاياش تا امروز ادامه دارد. اين هشدار يك جمله تكاندهنده از سوي محمد رئيسزاده، رئيس كل سازمان نظام پزشكي كشور بود كه گفت «تخصص جراحي قلب در سال جاري ۱۸ نفر ظرفيت داشتهاست، اما هيچكس متقاضينشده و در كل كشور فقط دو فارغالتحصيل جراحي اطفال داريم.» همين يك جمله، اما كل آموزش پزشكي را به چالش كشيد. از نگاه رئيسزاده با ادامه وضعيت كنوني ممكن است مجبور شويم مانند ۴۰ سال قبل از كشورهايي همچون هند و پاكستان پزشك وارد كنيم. خالي ماندن ظرفيتهاي پذيرش دانشگاههاي علوم پزشكي در برخي رشتهها و پايين آمدن تراز نمرهها براي پر كردن اين صندليها تنها چالش حوزه آموزش پزشكي نيست. هم اكنون ساير كشورها و به خصوص كشورهاي حاشيه خليج فارس و به طور خاص كشور عمان، مقصد اصلي پزشكان نخبه ايراني شدهاند؛ كشورهايي كه با پرداخت دستمزد پزشكان به دلار بر سر راه آنان فرش قرمز پهن كردهاند. ماحصل اين ماجرا براي ما خاليشدن دانشگاههاي علوم پزشكي از نخبگان و جايگزين شدن آنها با افرادي است كه در سطحي به مراتب نازلتر قرار دارند و اين مسئله ميتواند دانش پزشكي ايران را كه يكي از افتخارات كشورمان بود، به قهقرا ببرد.
حدود يك ماه بعد از اين اظهارنظر رئيس سازمان نظامپزشكي، ابوالفضل باقريفرد، معاون آموزشي وزارت بهداشت از ركوردزني تاريخي در پذيرش آزمون دستياري تخصصي ۱۴۰۱ خبر داد، اما ماجراي اين ركوردشكني به تسهيل شرايط و يك جورهايي كوتاه آمدن ساختار آموزش پزشكي در برابر كمسوادي داوطلبان تخصص است كه توانست همه صندليهاي خالي را پر كند.
مقالات ديگر: خريدار فرش دستباف معتبر ايران
همچنانكه وزير بهداشت در توجيه چرايي خاليماندن هزار ظرفيت در آزمون دستياري سال گذشته گفتهبود: «اين ظرفيتهاي خالي به دليل آييننامههايي است كه موجب ميشد افراد انتخابهاي زيادي نداشته باشند، چون هر داوطلب، حق ۱۰ انتخاب رشته داشت، اما از امسال هر داوطلب ميتواند ۱۰۰ رشته محل را انتخاب كند.»
امسال به گفته معاون آموزشي وزارت بهداشت در مقايسه با پارسال و ظرفيت مشابه، حدود ۵۰۰ دستيار تخصصي در آزمون امسال، بيشتر جذب و پذيرفته شدند و از سوي ديگر، صندليهاي خالي اين آزمون به خصوص در رشتههاي مورد نياز، به طور چشمگيري پر شد. به عنوان نمونه در رشته بيهوشي، حدود ۵۰ درصد از صندليهاي خالي پارسال، امسال پر شد و به رغم اين استقبال چشمگير، تعداد قابلتوجهي از دستياران نيز در مرحله تكميل ظرفيت و پذيرش بومي پذيرفته خواهند شد.
بدين معنا كه تسهيل و باز گذاشتن دست داوطلبان براي انتخاب ۱۰۰ رشته به جاي ۱۰ رشته توانست در پر كردن صندليهاي خالي در آزمون چهل و نهم، ركوردشكني و خالي ماندن اين ظرفيتها را در سالهاي گذشته هم جبران كند، اما آيا اين كار به معني آسيب رسيدن به كيفيت گزينش دانشجو براي ادامه تحصيل در دورههاي تخصص نيست و آيا اين سهلگيري موجب تنزل كيفيت و سطح دانش پزشكاني نميشود كه قرار است طي سالهاي آينده مسئوليت سلامت جامعه را بر عهده بگيرند؟
تفاوت در دستمزد پزشكان عاملي براي تشويق به مهاجرت
درآمد يكي از اصليترين انگيزهها براي مهاجرت پزشكان است. عمان كه اين روزها مقصد بسياري از پزشكان شده حدود ماهانه ۲ هزارو ۶۰۰ دلار به پزشك عمومي حقوق ميدهد كه از اين مقدار ۲ هزار دلار هزينه زندگي در اين كشور است. البته در عمان قانوني وجود دارد كه هر ۱۸ ماه ۱۱ درصد به حقوق پزشكان افزوده ميشود. قطر هم كه ميزبان جام جهاني است به طور متوسط ماهانه ۲ هزارو ۵۰۰ دلار به پزشك عمومي و ۶ هزار دلار به پزشك متخصص حقوق ميدهد كه از اين ميزان حقوق حدود هزارو ۸۰۰ دلار را بايد به عنوان هزينههاي زندگي در اين كشور خرج كرد.
دكتر احمدرضا عصاره، فوقتخصص قلب و عروق و عضو هيئت علمي دانشگاه جنديشاپور اهواز با تأكيد بر اينكه ماجراي مهاجرت نخبگان در حوزه پزشكي ۲۰ سال است كه اتفاق افتاده و الان در حال اوجگيري است به «جوان» ميگويد: «كرسيهاي استادي ما در حال خالي ماندن است. پزشكان متخصص و با تجربه ما كشور را ترك ميكنند و ما مجبوريم در امتحانات ارتقا و برد، نمره بدهيم. نخبگان ما كه در كنكور وارد ميشوند به خارج ميروند و كساني را كه در كنكور قبول نشدهاند، بلكه با پول رفتهاند خارج درس ميخوانند، با پول ميآوريم و در كلاسهاي پزشكي مينشانيم.»
به گفته وي در دانشگاه اهواز شايد بيش از ۵۰درصد اساتيد مهاجرت كرده و رفتهاند و الان بهترين اساتيد كشور ما مهاجرت ميكنند و به كشورهايي مثل عمان ميروند. اين جراح متخصص قلب با مقايسه ميان تعرفهها در ايران و ساير كشورها ميافزايد: «شرايط تعرفهها در كشوري مثل عراق با ۴، ۵ برابر و در عمان تا ۱۰ برابر تعرفهها در ايران است تازه مالياتي هم به آنها تعلق نميگيرد.» اين پزشك با اشاره به ارفاق نمره در برخي رشتهها مثل قلب يا اطفال تصريح ميكند: «كسي كه جراح قلب است درآمدي ندارد؛ يك جراح قلب براي يك مريض يك روز را بايد به جراحي بگذراند. مزد اين در بيمارستان دولتي تعرفهاش يك ميليون است و بعد برايش سقف هم ميگذارند. اين نخبهاي بوده كه بيش از ۲۰ سال درس خوانده و وقتي به بازدهي ميرسد نزديك ۴۰ سالگي است. اين فرد زماني كه ديگران تفريح ميكردند، كار ميكرده و درس ميخواندهاست.»
به گفته عصاره همين فرد وقتي به كشوري مانند عمان برود براي شش، هفت عمل در ماه، حدود ۱۰۰هزار دلار درآمد دارد و آمار و ارقام درآمد پزشكان در اين كشورها بالاتر از چيزي است كه ما فكرش را بكنيم. يا براي يك ويزيت ۱۵۰ دلار دريافت ميكند، اما در اينجا ويزيت ۲، ۳ دلار است.
مهاجرت يا قاچاق؟
در عين حال بخشي از پشت پرده اين ماجراي مهاجرت پزشكان هم به فعاليت برخي شركتهاي مهاجرتي بازميگردد. شركتهايي كه تسهيلات ويژهاي را براي مهاجرت پزشكان به اين كشورها دارند و اقامت و مصاحبه آنها را براي حضور در اين كشورها تسهيل ميكنند. در واقع با پديده جديدي تحت عنوان قاچاق پزشكان مواجه هستيم. پديدهاي كه پشت پرده آن شركتهاي مهاجرتي هستند. اين مسئله موجبشده اين شركتها پزشكان ايراني را با ترفندهايي به كشورهاي حاشيه خليجفارس بكشانند.
محمد رئيسزاده، رئيس سازمان نظام پزشكي با طرح پديده «قاچاق پزشك به اسم مهاجرت» ميافزايد: «چطور ميگوييم اگر آرد و دارو ارزان باشد، قاچاق ميشود؟ وقتي خدمات پزشكي و نيروي پزشكي هم خيلي ارزان باشد، اين نيرو قاچاق ميشود. مگر در حوزه دارويار طرحمان اين نبود كه قيمت را واقعي كنيم تا دارو قاچاق نشود؟ بر همين اساس بايد قيمت نيروي پزشكيمان را هم واقعي كنيم تا قاچاق نشود. وقتي ارزان باشد، براي نيروي ما جاذبه ايجاد كرده و او را ميبرند.»
محمدجواد يزدانپناه، متخصص ايمونولوژي هم با اشاره به شكلگيري اين بيزنس جديد ميگويد: «ترانسفر يا نقل و انتقال پزشكان به ديگر كشورها امروز تبديل به يك بيزينس شدهاست و آژانسهاي مسافرتي پيشنهادهاي اغواكنندهاي براي پزشكان دارند. جايي براي اقامت، تسهيل پروسه مصاحبه و اقامت را انجام ميدهند. در واقع از بحث توريسم پزشكي به توريسم پزشك رسيدهايم، اما بهترين مقصد، كشورهاي عربي و حاشيه خليجفارس است كه اتفاقاً پزشكان ايراني را بسيار دوست دارند.»
منبع: https://www.javanonline.ir/
برچسب: ،